बी.फार्मसी अभ्यासक्रमात आता ए.आय. तंत्रज्ञानाचे धडे! शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून नवीन बदल लागू; प्राध्यापकांनाही ए.आय. टूल्सचा वापर आवश्यक

व्हिजन २४ तास न्यूज 

सातारा / श्रीरंग काटेकर :

औषधनिर्माण क्षेत्रातील शिक्षण अधिक आधुनिक, दर्जेदार आणि कौशल्याधारित करण्याच्या उद्देशाने भारतीय फार्मसी कौन्सिल (पीसीआय), नवी दिल्ली यांनी प्रथम वर्ष बी.फार्मसी अभ्यासक्रमात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (ए.आय.) आणि मशीन लर्निंग (एम.एल.) या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा समावेश केला आहे. शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून हा बदल लागू होणार असून, प्राध्यापकांसह विद्यार्थ्यांनाही ए.आय. तंत्रज्ञानाचा वापर आणि त्याचे ज्ञान आत्मसात करावे लागणार आहे.

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार करण्यात आलेला हा बदल औषधनिर्माण शिक्षणाच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. जागतिक आरोग्य क्षेत्रातील बदलती आव्हाने, औषधनिर्मितीतील आधुनिक संशोधन आणि रुग्णसेवेची वाढती गरज लक्षात घेऊन विद्यार्थ्यांना अद्ययावत तंत्रज्ञानाचे ज्ञान मिळावे, हा या बदलामागील प्रमुख उद्देश आहे.

पारंपरिक शिक्षणपद्धतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना औषधनिर्माण क्षेत्रातील नवनवीन संधींची ओळख होणार आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि मशीन लर्निंगच्या साहाय्याने औषध संशोधन, नवीन औषधांचा शोध, औषधांचे दुष्परिणाम ओळखणे आणि औषधांमधील परस्पर अभिक्रियांचे विश्लेषण करणे यांसारख्या कामांना अधिक गती मिळू शकते. तसेच औषधांचा योग्य डोस निश्चित करण्यासाठी आणि रुग्णांच्या गरजेनुसार उपचार अधिक परिणामकारक करण्यासाठीही या तंत्रज्ञानाचा उपयोग होऊ शकतो.

डिजिटल आरोग्य सेवा, टेलिफार्मसी, लसीकरण व्यवस्थापन, पॉइंट ऑफ केअर टेस्टिंग, औषधनिर्मितीतील स्वयंचलित यंत्रणा आणि फार्माकोजेनोमिक्स यांसारख्या आधुनिक क्षेत्रांच्या विकासासाठीही ए.आय. तंत्रज्ञान महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे विद्यार्थ्यांची विश्लेषण क्षमता, संशोधनवृत्ती आणि तांत्रिक कौशल्ये विकसित होण्यास मदत मिळेल.

या बदलामुळे प्राध्यापकांची भूमिकाही अधिक महत्त्वाची ठरणार आहे. विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे ज्ञान देण्यासाठी प्राध्यापकांनी ए.आय. आधारित साधनांचा प्रभावी वापर शिकणे आवश्यक ठरणार आहे. त्यामुळे अध्यापनपद्धतीतही आधुनिक बदल घडून येण्याची अपेक्षा आहे.

औषधनिर्माण क्षेत्रात जागतिक स्तरावर वाढणारी स्पर्धा लक्षात घेता भारतीय विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाधारित शिक्षण मिळणे आवश्यक आहे. ए.आय. आणि मशीन लर्निंगच्या अभ्यासामुळे विद्यार्थ्यांना भविष्यातील संशोधन, औषधनिर्मिती उद्योग आणि आरोग्यसेवा क्षेत्रातील बदलत्या गरजांनुसार स्वतःला सक्षम बनवण्याची संधी मिळणार आहे.

चौकट : संशोधनाला मिळणार नवी दिशा

बी.फार्मसी अभ्यासक्रमात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा समावेश हा औषधनिर्माण शिक्षणाच्या आधुनिकीकरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा बदल आहे. या तंत्रज्ञानाच्या ज्ञानामुळे विद्यार्थ्यांना नावीन्यपूर्ण संशोधनासाठी अधिक संधी उपलब्ध होतील. औषधनिर्मितीतील जागतिक आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी कुशल मनुष्यबळ तयार होण्यास मदत होईल. विद्यार्थ्यांचे तांत्रिक ज्ञान आणि व्यावसायिक कौशल्य विकसित करण्यासाठी हा बदल उपयुक्त ठरण्याची अपेक्षा आहे.